fbpx

Aan de pil of toch niet?

De pil (en andere hormonale anticonceptie, maar voor het gemak even “de pil”) wordt te pas en te onpas voorgeschreven. Vooral als wondermiddel tegen hormonale klachten als acne, PCOS, hevige of onregelmatige menstruaties is het een veel voorgeschreven medicijn, maar hoe goed ben jij geïnformeerd over de gevolgen voor je hormoonhuishouding?

Hoeveel vrijheid en mogelijkheden de pil ons ook gegevens heeft, het blijft natuurlijk wel een medicijn met stoffen die jou beïnvloeden, maar hoe ver gaat die beïnvloeding? Het was natuurlijk bedoeld als anticonceptie, maar bleek ook andere voordelen te hebben. Laten we eens kijken of die voordelen ook echt voordelen zijn. 

De pil op zich is niet zozeer het probleem

Ik heb dus geen probleem met de pil an sich. Ook ik heb zelf de pil lange tijd geslikt en vond het vooral ook makkelijk omdat ik zo wat meer controle had over wanneer ik wel en niet ongesteld zou zijn. Erg handig als je op vakantie gaat of een leuk feestje in het vooruitzicht hebt. 

Waar ik wel moeite mee heb is het feit dat (jonge) vrouwen onvoldoende worden geïnformeerd over het effect van de pil op onze eigen hormoonhuishouding en daarmee dus ook je gezondheid, vruchtbaarheid en in sommige gevallen zelfs mentale gesteldheid. Want zo vergaand kan het effect van de pil op ons zijn. Het heeft invloed op hoe je je voelt, welke gedachtes je hebt en zelfs welke partner je aantrekt. Niet iets om heel lichtzinnig mee om te gaan lijkt mij. 

Voor mij was acne tijdens mijn puberjaren eigenlijk de reden dat ik aan de pil ging. Ik was toen een jaar of 15 en nu terugkijkend vind ik dat eigenlijk erg jong om aan de pil te gaan. Ik was rond mijn 12e voor het eerst ongesteld geworden en in die eerste jaren is je lichaam druk doende om zelf de hormoonhuishouding op orde te krijgen en in te regelen. Gelukkig heeft de pil bij mij geen echt merkbaar negatief effect gehad, maar ik kan me voorstellen dat dat zomaar zou kunnen gebeuren aangezien de hormonen in de pil direct invloed hebben op je eigen hormoonhuishouding. Zeker als je gevoelig bent voor hormonale schommelingen kan dit een risico zijn. 

Vanaf de jaren 80 zie je een gestage stijging van het aantal vrouwen in de leeftijd van 16-49 jaar die de pil gebruiken tot net geen 50% rond 1995. Vanaf dat moment daalt het aantal vrouwen dat voor de pil kiest steeds meer naar ongeveer 40% in 2013.  Vooral in de groep 16-29 jaar is de pil erg populair en slikt bijna 80% van de twintigers de pil. Ongeveer 12% van de vrouwen kiest voor het spiraaltje. Deze is vooral voor de groep vanaf 30 jaar populair. 

De gestage afname van het aantal vrouwen dat hormonale anticonceptie gebruikt is enerzijds te wijden aan het feit dat dit sinds 2011 niet meer in het basispakket van de verzekering zit en dus zelf bekostigt moet worden. Vooral voor de jongere meiden is dit vaak reden om ermee te stoppen. Anderzijds worden vrouwen zich steeds meer bewust van het feit dat de pil niet altijd het wondermiddel is dat gezegd wordt. De vraag naar andere oplossingen wordt steeds groter. 

Invloed van de pil op je brein

Vanuit de biologie gezien hebben wij als taak om ons voort te planten zodat de mens als soort niet uitsterft. Daarvoor moeten we zorgen dat we niet aan dorst, honger of gevaar doodgaan, maar ook dat we regelmatig zwanger worden. Vandaag de dag hebben wij zelf ook nog andere doelen in ons leven en willen we ook graag carrière maken, reizen, leuke feestjes afgaan etc. Maar onze biologie heeft daar geen boodschap aan en zal iedere maand weer alles in het werk stellen om ervoor te zorgen dat jij zwanger wordt. De pil zorgt ervoor dat je je over de biologie geen zorgen meer hoeft te maken, nou ja voor 99% dan aangezien ook de pil geen 100% garantie biedt. 

De pil heeft namelijk als voornaamste doel om een eisprong te voorkomen waardoor een zwangerschap niet kan plaatsvinden. Je hormoonhuishouding wordt door verschillende communicatiepaden in je lichaam geregeld. Hierbij is een feedback loop tussen je brein en de hormoonklieren die hormonen aanmaken. Voor je menstruatiecyclus wordt dit de HPG-as genoemd, de Hypofyse Hypothalamus-Hypofyse-Gonaden. Het is een samenspel tussen je hersenen, de hypofyse en je eierstokken. 

Vlak voor je ongesteld wordt krijgen je hersenen vanuit deze feedback loop een signaal dat je niet zwanger bent en dat het tijd is om het opgebouwde baarmoederslijmvlies weer af te scheiden en dat betekend dat jij ongesteld wordt en de cyclus opnieuw start. Je hypofyse maakt verschillende hormonen aan (FSH en LH) die op hun beurt je eierstokken weer informeren dat er binnenkort een eitje afgegeven moet worden en dat het tijd is om deze te laten rijpen zodat er halverwege je cyclus een eitje kan worden vrijgegeven. Gedurende je cyclus wordt de hele tijd informatie uitgewisseld over en weer om te beoordelen of er meer of minder hormonen moeten worden aangemaakt. 

Wanneer je hormoonspiegels laag zijn krijgen je hersenen dus de feedback dat er werk aan de winkel is en dat één en ander in gang moet worden gezet om bevruchting mogelijk te maken. Als de hormoonspiegels hoog zijn dan is dat voor je hersenen het teken dat ze even achterover mogen liggen na al het harde werk in afwachting van een mogelijke bevruchting. En dat is precies wat de pil doet: het zorgt ervoor dat je hormoonspiegels stelselmatig op een niveau worden gehouden dat je hersenen denken dat er geen werk aan de winkel is. 

Als je de pil slikt dan krijgen je hersenen dag in dag uit hetzelfde hormonale signaal en in dat opzicht worden je hersenen dus constant voor de gek gehouden. De hormonen in de pil laten je hersenen denken dat jij je constant in dezelfde fase van je cyclus bevindt waarin het niet nodig is om het hormoon af te geven dat ervoor zorgt dat je eicellen rijpen en als eicellen niet rijpen dan kunnen ze ook niet ovuleren en als er geen ovulatie plaatsvindt kan er ook geen bevruchting plaatsvinden. 

De fases van je cyclus

Er zijn 4 verschillende fases van je cyclus die, wanneer je geen hormonale anticonceptie slikt, steeds weer een andere samenstelling van hormonen hebben. Tijdens je cyclus spelen met name oestrogeen en progesteron een grote rol. Rond je ovulatie is ook testosteron van de partij om mee te helpen de ovulatie op gang te krijgen. 

Tijdens de eerste helft van je cyclus (van menstruatie tot aan ovulatie) speelt vooral oestrogeen een hoofdrol en zorgt er onder andere voor dat er een eicel rijpt en uiteindelijk ook tot ovulatie komt. Na de ovulatie daalt oestrogeen en neemt progesteron het over. Het omhulsel dat achterblijft als de ovulatie heeft plaatsgevonden wordt dan een klier dat progesteron afgeeft. 

Kortgezegd heeft oestrogeen als taak om ervoor te zorgen dat je zwanger raakt en heeft progesteron als taak om ervoor te zorgen dat je zwanger blijft en uiteindelijk voor je kindje gaat zorgen. Deze hormoonschommelingen hebben effect op hoe jij je voelt en hoe je je gedraagt. Zo voel je je onder invloed van oestrogeen energieker en straal je meer. Testosteron zorgt voor een hoger libido en meer zelfvertrouwen waardoor je rond je ovulatie wat flirteriger bent en meer zin hebt in sex. Denk weer even terug aan de biologie. Alles dus om ervoor te zorgen dat jij zwanger raakt. 

Progesteron daarentegen heeft een veel meer rustgevend effect want als je eenmaal bevrucht bent dan is het niet meer nodig om te flirten of sex te hebben want the job is done. Verder is het handig als je rond dit moment wat rustiger aan doet zodat de eicel zich mooi kan nestelen en jij je kunt voorbereiden op de aankomende zwangerschap. 

Zie je het verschil tussen de verschillende fases en hoe je hormonen jou beïnvloeden? Als je aan de pil bent dan vinden deze effecten dus niet plaats aangezien je hormonen constant op hetzelfde niveau gehouden worden, vergelijkbaar met de tweede helft van je cyclus. 

Invloed hormonen op de rest van je lichaam

Er is nog maar weinig onderzoek gedaan naar eventuele gevolgen van de pil. We weten wel dat onze hersenen reageren op de (vaak synthetische vormen van) hormonen in de pil en dat ze daardoor het baarmoederslijmvlies in stand houden en zo een zwangerschap voorkomen, maar onduidelijk is nog of, en zo ja hoeveel, effect deze synthetische hormonen effect hebben op andere cellen in je lichaam die oestrogeen of progesteron receptoren hebben. Als dat zo is dan zouden ook deze cellen beïnvloed worden en denken dat jij je constant in de tweede helft van je fase bevindt. 

De boodschap die de synthetische hormonen uit de pil aan  je hersenen geeft is goed genoeg om een zwangerschap te voorkomen, maar de boodschap is niet helemaal hetzelfde als de boodschap van je lichaamseigen hormonen. 

Er bestaat niet zoiets als een plaatselijke toepassing van deze hormonen en ook al gaat het hier om je geslachtshormonen, de receptoren voor deze hormonen zitten overal in je lichaam en dus is het niet ondenkbaar dat het effect hiervan ook overal in je lichaam merkbaar is. Dit kan betekenen dat ook andere processen zoals je darmgezondheid, immuunsysteem, slaap, emotionele verwerking, je geheugen, sociale omgang, stressverwerking, libido, eetlust etc ook allemaal beïnvloed worden. En aangezien de tweede helft van je cyclus wordt nagebootst betekend het ook dat je lichaam meer in deze stand staat. 

Als je je bedenkt dat je in de eerste helft van je cyclus over het algemeen iets minder trek hebt, onder invloed van oestrogeen en testosteron en tijdens de tweede helft wat meer trek hebt onder invloed van progesteron, vanwege een op hande zijnde zwangerschap wat meer energie kost, dan is het niet ondenkbaar dat de pil ervoor zorgt dat je je gehele cyclus wat meer trek hebt (en dus ook meer eet) dan wanneer er wel die afwisseling plaatsvindt. Op termijn kan dat er dus voor zorgen dat je meer eet en dus ook in gewicht toeneemt.  

Het kan ook effect hebben op je libido. Zoals ik eerder al aangaf is  je libido vlak voor je ovulatie hoog om zo de kans op bevruchting te verhogen. Met de pil heb je dit effect van oestrogeen en testosteron niet en kan het dus zijn dan je libido ook een stuk minder is. 

Er zijn zelfs aanwijzingen dat de pil je keus voor een partner beïnvloed. Waar je in de eerste helft van je cyclus onbewust op zoek bent naar de beste genen (denk weer aan de biologie), ben je in de tweede helft van je cyclus juist onbewust op zoek naar iemand die goed voor jou en je kindje kan zorgen. Even chargerend gezegd kan dit beteken dat je in de eerste helft op zoek bent naar Don Juan die je alle hoeken van de kamer laat zien en in de tweede helft naar een betrouwbare, ietwat saaie lobbes die alleen maar het beste met je voorheeft.  

Dit hoeft allemaal niet zo te zijn, maar het is niet ondenkbaar dat het wel zo is. En als het om hormonen gaat is het altijd van belang om bij jezelf na te gaan in hoeverre iets ook echt zo is of niet. Sommige vrouwen ondervinden helemaal geen effecten en anderen juist wel. Sommigen worden heel onrustig van de pil en anderen niet. 

Dan maar helemaal met de pil stoppen?

Dit is, net als de keus om ermee te beginnen, een heel persoonlijke keuze en in sommige levensfases kan de pil echt een uitkomst zijn. Het is volgens mij vooral belangrijk om jezelf goed te informeren en bij jezelf na te gaan welk effect het wel of niet heeft. Zoals gezegd is dit niet voor iedereen hetzelfde en hebben sommige vrouwen er niet of nauwelijks last van en anderen wel. 

Daarbij is het ook de afweging waarom je aan de pil gaat. Vaak wordt de pil als symptoombestrijding gebruikt en daarmee dek je het probleem af, maar het verdwijnt niet. Onder de oppervlakte blijft het bestaan en wordt het misschien zelfs wel groter. Als je dan besluit om met de pil te stoppen dan kunnen die onderliggende problemen als een vloedgolf omhoog komen en zit jij met de gebakken peren. 

Slik jij de pil omdat je last hebt van hevige menstruaties, PCOS, acne, migraine of andere vervelende hormonale of menstruele klachten dan zou het een afweging kunnen zijn om deze problemen op een andere, meer natuurlijke manier te lijf te gaan. Doe dit overigens nooit zomaar en overleg dit met je arts of maak een soort overgangsplan zodat je niet van het ene op het andere moment wordt geconfronteerd met alles wat onder de oppervlakte heeft gesudderd. 

Dit kan er dus voor zorgen dat je minder makkelijk zwanger wordt na een periode van pilgebruik, of dat je PCOS of hevige menstruaties weer net zo hard terugkeren wanneer je met de pil stopt. Hoe langer je last hebt van een hormonale disbalans of dit “oplost” met de pil, hoe lastiger het is om het weer in balans te krijgen. Het is echter niet onmogelijk, maar waarschijnlijk moet je er wat langer de tijd voor nemen en iets meer geduld hebben. 

Wat dan wel?

Je kunt in overleg met je huisarts of een goede gynaecoloog kijken naar de mogelijkheden,  maar de ervaring leert dat ook zij vaak niet goed geïnformeerd zijn over demogelijkheden om je hormonen op een natuurlijke manier in balans te krijgen. 

Overleg of het in orde is om bijvoorbeeld een tijdje te stoppen met de pil en te kijken wat er dan met je gebeurt. Hoe je je hieronder voelt en welke andere symptomen de kop op steken. Doe dit voor ongeveer 3 a 4 maanden en hou het bij in een dagboekje zodat je het ook goed kunt monitoren. 

Heb je nergens last van dan kun je besluiten om weer verder te gaan met de pil of toch voor een andere vorm van anticonceptie te gebruiken. Steken er wel symptomen de kop op dan is het zaak om aan de slag te gaan met het in balans brengen van je hormonen. 

De belangrijkste stappen daarbij zijn je lichaam van de juiste bouwstoffen voorzien om hormonen uit te kunnen maken zoals complexe koolhydraten, gezonde vetten en eiwitten, maar ook de juiste vitamines, mineralen en voldoende vezels zijn van wezenlijk belang. 

Ook doe je er goed aan je bloedsuikerspiegel stabiel te houden en je darmen en lever voldoende te ondersteunen aangezien wij een grote rol spelen in met name de afbraak en afvoer van oestrogeen. Denk qua voeding dus vooral aan veel verse groentes en fruit, (glutenvrije) granen, avocado, noten, vette vis, eieren en olijfolie. 

Stress is een van de grootste hormoonverstoorders dus als je last hebt van met name chronische stress (en wie heeft dat tegenwoordig niet?) dan is het zaak om je stressysteem weer tot rust te brengen. Dit kun je doen door voldoende echte rustmomenten in te bouwen gedurende de dag in de vorm van matige lichaamsinspanning (lekker stevig wandelen in de natuur, korte sessies in de sportschool, fietsen of zwemmen) en ontspanningsoefeningen zoals ademhalingsoefeningen, yoga, meditatie en dingen doen die je ontspannen en waar je blij van wordt. Lachen heeft een groot positief effect op stress. 

Weet je niet waar je moet beginnen of hoe je dit voor elkaar kunt krijgen en wil je hierin ondersteund worden en meteen vanaf het begin de juiste stappen zetten? Kijk dan even hier voor een compleet programma waarin ik je stap voor stap begeleid in het in balans brengen van je hormonen. Je kunt nu nog gebruik maken van een speciaal aanbod. Mocht je eerst even willen overleggen of heb je nog vragen? Laat het me dan even weten door hier je gegevens achter te laten.