Oestrogeentekort: waar herken je het aan en hoe kun je het verbeteren?
Oestrogeen is een cruciaal hormoon, zeker ook als je zwanger wilt worden, maar ook voor je algehele gezondheid. Zo reguleert oestrogeen je energie en humeur, speelt het een rol in je bot- en huidgezondheid en natuurlijk ook in je cyclus. Heb je een kinderwens dan kan een tekort aan oestrogeen problematisch zijn en je kansen op een gezonde zwangerschap verkleinen. In deze blog ga ik dieper in op het ontstaan van een oestrogeentekort, waar je het aan herkend, de link met je cyclus en vruchtbaarheid en stappen die je kunt zetten om de oestrogeenproductie te herstellen.
Risico's van een oestrogeentekort
Een langdurig oestrogeentekort kan leiden tot verschillende gezondheidsproblemen en complicaties, waaronder:
- Verlies van botdichtheid en een verhoogd risico op osteoporose en botbreuken.
- Verhoogd risico op hart- en vaatziekten, omdat oestrogeen een beschermend effect heeft op het cardiovasculaire systeem.
- Verhoogd risico op cognitieve achteruitgang en de ziekte van Alzheimer.
- Verminderde vruchtbaarheid en moeilijkheden bij het zwanger worden.
- Link met (verminderde) vruchtbaarheid.
Oestrogeen speelt een essentiële rol bij je vruchtbaarheid omdat het een regulerend effect heeft op je menstruatiecyclus, de ovulatie en de gezondheid van de baarmoeder en eierstokken. Zo speelt oestrogeen een rol bij het stimuleren van je ovulatie. Vanaf ca dag 3 van je cyclus stijgt oestrogeen geleidelijk en zorgt onder andere voor de ontwikkeling van je eicellen en de opbouw van je baarmoederwand (endometrium). Een gezond endometrium is cruciaal voor de innesteling van een bevruchte eicel en het ondersteunen van de groei van de foetus tijdens de zwangerschap. Vlak voor je ovulatie is er een piek in oestrogeen dat samen met Luteïniserend Hormoon (LH) en testosteron zorgt voor de ovulatie.
Onder invloed van oestrogeen produceert je baarmoederhals ook het vruchtbare baarmoederslijm dat helpt bij het transporteren van sperma door de baarmoederhals naar de eileiders. Dit vergroot de kans op bevruchting en bevordert de beweeglijkheid en levensvatbaarheid van het sperma. Een oestrogeentekort kan leiden tot onregelmatige menstruatiecycli, anovulatie (geen eisprong), een onderontwikkeld endometrium of verminderde productie van het noodzakelijk vruchtbaar slijm.
Hoe herken je een oestrogeentekort?
Het herkennen van een oestrogeentekort kan soms lastig zijn omdat de symptomen variëren en ook kunnen optreden bij andere hormonale disbalansen. Enkele veelvoorkomende symptomen van oestrogeentekort zijn een onregelmatige menstruatiecyclus, opvliegers, nachtelijk zweten, stemmingsschommelingen, vermoeidheid, droge huid en slijmvliezen, verminderd libido, gewichtstoename, botontkalking (osteoporose) en verminderde vruchtbaarheid.
Hoe ontstaat een oestrogeentekort?
Oestrogeentekort kan om verschillende redenen ontstaan, waaronder:
- Leeftijd: naarmate vrouwen ouder worden, neemt de oestrogeenproductie van nature af. Dit is een natuurlijk onderdeel van het verouderingsproces en kan leiden tot symptomen van oestrogeentekort, maar vindt normaliter pas plaats tijdens de menopauze.
- Overmatige stress: chronische stress is één van de meest voorkomende oorzaken en kan je hormoonbalans op meerdere fronten verstoren, waaronder een oestrogeentekort. Stress activeert de hypothalamus-hypofyse-bijnier (HPA) as, een belangrijk systeem dat betrokken is bij de regulatie van stressresponsen in je lichaam. Wanneer je lichaam chronische stress ervaart, kan de HPA-as overactief worden en leiden tot verstoringen in de regulatie van je hormonen, waaronder oestrogeen. Hoge cortisolspiegels kunnen ook direct de productie van oestrogeen remmen door verstoring van de normale oestrogeensynthese in je eierstokken. Deze chronische overleefstand kan leiden tot onregelmatige menstruatiecycli, anovulatie (geen eisprong) en daardoor verminderde productie van oestrogeen en progesteron.
- Gewichtsverlies: ernstig of plotseling gewichtsverlies kan de oestrogeenproductie verminderen, omdat vetweefsel een belangrijke bron van oestrogeen is. Diëten, intermittent vasten of stelselmatig te weinig eten kan leiden tot verminderde oestrogeenproductie. Vooral de combinatie van veel sporten en weinig eten is een veelvoorkomende oorzaak van verminderde oestrogeenproductie.
- Slechte voeding: om hormonen te kunnen produceren en reguleren heb je bepaalde voedingstoffen nodig zoals voldoende eiwitten, gezonde vetten, maar ook B vitamines, vitamine D en magnesium zijn onmisbaar. Een gevarieerd voedingspatroon met voornamelijk onbewerkte voeding, dierlijke eiwitten en gezonde vetzuren zoals omega 3 zijn belangrijk voor de oestrogeenproductie.
- Hormonale anticonceptiemiddelen, zoals de pil, kunnen in sommige gevallen leiden tot verminderde oestrogeenproductie of verstoring van de hormonale balans, zowel tijdens het gebruik als na het stoppen ervan. Oa door verstoring van het feedbackmechanisme, verstoring van je darmflora (door de samenstelling van de darmbacteriën te beïnvloeden, wat op zijn beurt invloed kan hebben op de metabolisering en eliminatie van oestrogeen in het lichaam) en belasting van je lever (hormonale anticonceptiemiddelen worden gemetaboliseerd door je lever, en langdurig gebruik kan de leverfunctie beïnvloeden. Dit kan leiden tot verminderde capaciteit van je lever om oestrogeen te metaboliseren en uiteindelijk tot een verstoorde oestrogeenproductie.)
Herstel van de oestrogeenproductie
Gelukkig zijn er verschillende stappen die je kunt nemen om je oestrogeenproductie te herstellen en klachten van oestrogeentekort te verlichten:
- Voeding: zorg ervoor dat je voldoende eet (dus niet diëten, vasten etc.) en dat je voldoende eiwitten en gezonde vetten binnenkrijgt. Kies voor echte voeding in plaats van ‘vulling’.
- Gezond vetpercentage: een laag vetpercentage kan leiden tot verminderde productie van oestrogeen. Het ideale vet percentage ligt tussen 20-25% maar kan van vrouw tot vrouw wat verschillen. Te veel is niet gunstig, maar te weinig ook zeker niet.
- Lichaamsbeweging: te veel beweging, met name als dit erg intensief is (duurtrainingen, marathons, etc.) kan oestrogeenproductie remmen. Dit kan ook al zijn als je regelmatig naar de sportschool gaat of stukjes gaat rennen. Het is van persoon tot persoon verschillend wat te veel is (en er is een link met andere stressoren, hoe meer stressfactoren hoe meer invloed intensieve trainingen hebben). Toch is niks doen ook niet gunstig dus een goede balans van regelmatige lichaamsbeweging kan helpen om je oestrogeenproductie stimuleren en bijdragen aan een gezonde hormonale balans.
- Stressmanagement: het beheersen van stress met behulp van technieken zoals meditatie, yoga en diepe ademhaling kan helpen om de oestrogeenproductie te verbeteren.
- Supplementen: in sommige gevallen kunnen supplementen zoals fyto-oestrogenen, omega-3 vetzuren en vitamine D helpen om je oestrogeenlevels aan te vullen.
- Hormonale therapie: in ernstige gevallen van oestrogeentekort kan hormoonvervangende therapie worden overwogen onder begeleiding van een arts. In principe zou dit in je vruchtbare jaren (van je eerste menstruatie tot de menopauze) niet nodig moeten zijn tenzij er sprake is van een medische oorzaak. Stap dus niet te snel over op deze ‘quick-fix’ maar kijk eerst eens naar de reden waarom je lichaam minder of te weinig oestrogeen produceert.
Conclusie
Een oestrogeentekort kan een uitdaging vormen als je een kinderwens hebt, maar er zijn gelukkig verschillende stappen die kunnen worden genomen om de oestrogeenproductie te herstellen en de vruchtbaarheid te verbeteren. Door gezonde levensstijlkeuzes te maken, stress te verminderen en eventueel supplementen te gebruiken, kun je je hormonale balans en oestrogeenproductie in het bijzonder positief beïnvloeden.
Weet je niet waar te beginnen, kun je wel wat hulp gebruiken of wil je diepgaand inzicht in hoe je lijf werkt en wat het nodig heeft? Weet dan dat ik je hierbij kan helpen. Volg mijn Natuurlijk Zwanger Traject of plan een afspraak met mij in zodat we samen naar de mogelijkheden kunnen kijken.